• مراسم معارفه جناب آقای علیرضا سلمانیان به عنوان مسئول انجمن رزمی   و سرکار خانم مرضیه رنجکش به عنوان نایب رئیس  انجمن رزمی کارگری شهرستان مبارکه برگزار شد

     

  • کارگاه ساخت لوازم و ابزار ورزشی در کارخانجات گیتی پسند اصفهان تاسیس گردید

     

  • در دیدار مسئولان محترم انجمن رزمی کارگران استان و هیاتهای  ورزشی جودو و رزمی استان اصفهان بر همکاری متقابل به منظور نیل به اهداف مشترک تاکید گردید

     

  • اولین رقابت دوستانه فوتسال بانوان کارگر  شهرستان شاهین هر و میمه برگزار شد

     

  • تیمهای مرحله نیمه نهایی مسابقات فوتسال جام سردار شهید قاسم سلیمانی شهر بادرود مشخص گردیدند

     

  • پنجمین دو شنبه ورزشی در محیط کار به میزبانی شرکت مونا پلیمر اسپادانابرگزار شد

     

  • بخشنامه اولین دوره مسابقات مجازی کاراته (کاتا) قهرمانی کارگران استان اصفهان در سال 99

     

  • بخشنامه اولین دوره مسابقات مجازی تکواندو (پومسه) قهرمانی کارگران استان اصفهان در سال 99

     

  • اجرای طرح هفتگی دوشنبه های ورزشی در شرکت آذین لوله سپاهان از شرکتهای موفق و زیر مجموعه گروه صنعتی گیتی پسند اصفهان عملی گردید

     

  • مراسم اعطاء احکام مسئولیت انجمنهای مختلف ورزشی کارگران شهرستان شاهین شهر و میمه روز دوشنبه مورخ 99/05/06 برگزار شد

     

  • مراسم اعطاء احکام مسئولیت انجمنهای مختلف ورزشی کارگران شهرستان شاهین شهر و میمه برگزار شد

     

  • اصفهان چالاک میزبان هفته چهارم پویش دوشنبه های ورزش و کار

     

  • فعالیت ورزشی اولین تیم فوتسال بانوان کارگر استان اصفهان و شهرستان شاهین شهر و میمه آغاز شد

     

  • مسابقات فوتسال فرزندان کارگر شهر بادرود  با شرکت 10 تیم وبرگزاری مجموع  23 رقابت از روز دوم مردادماه آغاز شد

     

  • آقایان مهندس امدادیان رئیس محترم مجموعه های ورزشی کارگران استان اصفهان ومحمدی رئیس محترم اداره تعاون،کار ورفاه اجتماعی شهرستان خمینی شهر دیدار کردند

     

  •  مدیر اجتماعی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اصفهان از برگزاری پنجمین جلسه کمیته تخصصی امور رفاهی و حقوقی سالمندان استان اصفهان با حضور مدیران و نمایندگان دستگاه های اجرایی عضو کمیته خبرداد

  • اولین جلسه شورای راهبردی ستادهای فرابخشی فرهنگی استان اصفهان با حضور مدیر اجتماعی اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان اصفهان برگزار شد.

     

  • سومین هفته پویش سه شنبه های ورزشی در محیط کار استان اصفهان به میزبانی شرکت کیمیا جاوید برگزار شد

     

  • همایش دختران آفتاب و خانواده عفیف و یژه خانواده های کارگران شهرستان خور و بیابانک برگزار شد

     

فواید طبی حرکات نماز
یکشنبه ۰۸ مرداد ۱۳۹۶
0 نظر
708 بازدید

بسم الله الرّحمن الرّحیم

 

 

فواید طبی حرکات نماز

 

 

نويسنده

عليرضا زمانی

عضو هيات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

 Alirezazamani81@yahoo.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

امروزه رسانه­ها مملو از برنامه­ها، خبرها، پژوهش­ها و اطلاعاتی هستند که به فواید ورزش و مضرات و عواقب عدم شرکت در ورزش و فعالیت بدنی اشاره دارند. دنیای صنعتی باعث شده تحرک مردم کم شود، بیماری­های عصر جدید ظهور کنند، مردم با دغدغه­های جدیدی مواجه شوند، بیماری­های روانی شایع شوند و مرگ­های ناگهانی افزایش یابند. امروزه اکثر مردم کم و بیش از فواید ورزش در بهبود و ارتقاء سلامتی (چه جسمی و چه روانی) مطلع هستند. در این نوشتار سعی شده به جنبه­هایی از نماز که تاکنون کمتر به آنها پرداخته شده اشاره شود.

 

فواید طبى حرکات نماز

این مبحث را با این سخن دکتر الکسیس کارل درباره فواید طبى نماز آغاز مى­کنیم: ایشان معتقدند نتایج نماز و نیایش را با علم نیز مى­توان دریافت، زیرا نماز و نیایش نه تنها به روى حالات عاطفى بلکه روى کیفیات بدنى نیز اثر مى­کند و گاهى در چند لحظه یا چند روز بیمارى جسمى را بهبود مى­بخشد. این کشفیات هر چقدر هم که غیر قابل درک باشند، باید به واقعیت­شان معترف شد. دفتر مشاهدات طبى لورد بیش از 200 مورد درمان فورى و غیر قابل تردید سل ریوى و عفونت کلیه و سرطان و امراض بدنى دیگر را ثبت کرده است.

امروزه ثابت شده، تکرار قیام و قعود در نماز بهترین وسیله­اى است که سرعت گردش خون را افزایش داده و از این رو نماز را یکى از عوامل موثر در به کار انداختن جهاز هاضمه دانسته­اند که راه اشتها و میل به غذا را نیز هموار مى­سازد. جالب این که اوقات نماز و مواقع هضم غذا کاملاً مناسب و هماهنگ بوده و در این امر حکمت عجیبى به کار برده شده است. به این ترتیب که وقت نماز صبح پیش از شروع خوردن صبحانه، ظهر قبل از نهارخوردن، عصر یا همان وقتی که هضم غذا آغاز می­شود و به هنگام غروب یا موقعى که انسان بین دو وعده­ی نهار و شام قرار دارد. به همین ترتیب موقع عشا که هضم غذا تازه شروع گردیده است.

طب جدید این موضوع را ثابت کرده و مدلل ساخته که نماز بهترین وسیله­اى است که از بالا رفتن فشار خون جلوگیرى کرده و در حفظ تعادل آن اثر بسزایى خواهد داشت. آرى طبق نظریه پزشکان چنانچه در اداى نماز مراقبت و محافظت به عمل آمده و حرکات موزون آن به آرامى و طمانینه که از شرایط صحت آن است توام باشد ثابت شده که از بسیارى بیماری­هاى ناشى از فشار خون جلوگیرى خواهد کرد و این خود اثرى آنى و فورى بر قلب گذاشته و از ضربان تند و سریع آن ممانعت می­کند.

مجله­ی ریدرز دایجست[1] گزارش کرده تحقیقات نشان داده افرادى که به طور مرتب به عبادتگاه مى­روند، در برابر بسیارى از بیماری­ها نظیر فشار خون، بیماری­هایى قلبى، سل و سرطان­هاى ناحیه گردن مصونیت دارند.

دکتر ادوین فردریک پاورز[2]، استاد امراض عصبى در ایالات متحده آمریکا مى­گوید: علم طب در دنیاى کنونى از بسیارى از رموز و اسرار بیمارى­ها به طرز معجزه­آسایى پرده برداشته است. با این وصف هنوز هم هزاران بیمارى و مرض باقى است که بزرگ­ترین اطباء هوشمند و نوابغ پزشکى کمترین بارقه­ی امیدى به کشف و معالجه آنها به دست نیاورده­اند. اما بررسى و دقت در مطالعات این اطباء و نوابغ این نکته را روشن مى­سازد که اغلب آنها این نظریه را تایید نموده و اعتقاد پیدا کرده­اند که در میان معجزات فراوانى که براى نماز شمرده­اند، یکى اعاده­ی صحت و تندرستى روحى و شفاى کلیه بیماری­هایى است که مداوا شده و کلیه روش­هاى پزشکى در برابر آنها عاجز مانده است (آلکسیس کارل، 1382).  نماز بهترین وسیله­اى است که از بالا رفتن فشار خون جلوگیرى کرده و در حفظ تعادل آن اثر بسزایى خواهد داشت .

یک جراح مصرى اخیراً با یک سرى تحقیقات گسترده اعلام داشت: نماز بهترین درمان براى بیماران مبتلا به جابجایى غضروف­هاى ستون فقرات است. دکتر الزیات[3] استاد دانشگاه نوادای آمریکا پس از مطالعه بر روى چهل بیمار گفت: حرکت­هاى ناشى از پنج بار نماز در روز مى­تواند عمل جراحى ناشى از بیمارى مذکور را در مدت یک هفته بهبود بخشد. این پزشک مصرى به بیماران جراحى شده خود توصیه کرده است که بلافاصله پس از عمل جراحى حرکت کرده و به مدت یک هفته روزى پنج بار حرکات نماز را به جاى آورند و این حرکات را در هر صورت تا پایان عمر ادامه دهند.

همچنین یک دانشمند آمریکایى در کتاب بیماری­هاى ستون فقرات که به تازگی منتشر ساخته، گفته­هاى این پزشک مصرى را تایید کرده و به بیماران خود نیز سفارش کرده است که روزانه پنج نوبت حرکاتى شبیه نماز مسلمانان انجام دهند (عبدالرزاق نوفل[4]، 1385).

تاثير نماز بر کاهش سكته قلبي و مغزي

سكته­ی قلبي شايع­ترين علت مرگ و مير در بسیاری از کشورهای دنیا و همچنین کشور ماست. به علاوه، سكته­ی مغزي كه به عللي تقريباً مشابه سكته قلبي ايجاد مي­شود نيز عامل مهمي در مرگ و بروز ضايعات متعدد رواني و جسمي در ممالك مختلف به حساب مي­آيد. هرچند كه عوامل متعدد و گوناگوني به عنوان علل ايجادكننده­ی سكته  شناسايي شده­اند اما در اين ميان تاثير روان بر ايجاد هر كدام از آن علل، منجر به اين شده است كه امروزه سكته­ها را به عنوان قسمتي از اختلالات روان­تني[5] (بيماري­هايي كه بر اثر تاثير روان بر جسم ايجاد مي­شوند) بشناسيم. مطالعات فلاندر زانبار[6] در سال 1936 و مطالعات تكميلي پزشكان ديگر در سال­هاي بعد تا به امروز، اين فرضيه را مسلّم كرده است كه بين نوع شخصيت افراد و بروز سكته قلبي و مغزي در آنها رابطه تنگاتنگي وجود دارد. به علاوه اين نكته مشخص است كه استرس­هاي مداوم و طولاني با ايجاد شرايط خاص، در رگ­هاي خون­رسان به قلب و مغز، زمينه را براي بروز سكته در اين اعضاء مساعد مي­سازد. در اين باره، بسياري از مؤلفين گزارش داده­اند كه در موارد بسيار زيادي، فشارهاي شديد حرفه­اي، نگراني­هاي خانوادگي يا مالي، افسردگي و خستگي قبل از بروز سكته­ي قلبي وجود داشته است.

مشخص شده سطح كلسترول مضر در خون افرادي كه تحت فشار فكري هستند، بالا مي­رود و احتمال تشکيل لخته­هاي خوني در رگ­هاي قلب که منجر به بروز سكته مي­شود را افزايش مي­دهد. متخصصين ديگر نيز يكي از مهم­ترين عوامل منجر به سكته مغزي را، تنش­هاي هيجاني كه در پاسخ به گرفتاري­ها، كشمكش­هاي رواني و استرس­ها به وجود مي­آيد ذكر نموده­اند. بر اين اساس حتي براي درمان مبتلايان به سكته كه جان سالم به در مي­برند، علاوه بر درمان­هاي طبي مختلف، استفاده از داروهاي روان­پزشكي و حتي روان­درماني و رفتاردرماني هم توصيه مي­شود.

توجه به اين نكته مهم است كه هر عاملي كه سبب تخفيف استرس­ها و ايجاد امنيت رواني در شخص گردد و هر عاملي كه بتواند در برقراركردن شخصيت متعادل در افراد موثر واقع شود، مي­تواند تاثير چشمگيري بر كاهش ميزان سكته­هاي قلبي و مغزي بگذارد. نماز با ايجاد ثبات در شخصيت و ايمني بخشي در مقابل استرس ها، خطر ابتلا به سكته­هاي مغزي و قلبي را به شدت كاهش مي­دهد.

با توجه به مجموعه مباحث مذكور و با توجه به اين كه دانستيم در بروز سكته هاي قلبي و مغزي، علاوه بر نوع شخصيت افراد، استرس هاي حاد و مزمن زندگي نيز نقش موثري دارند، مي­توانيم به اين نكته درخشان دست يابيم كه" نماز" با ايجاد ثبات در شخصيت و ايمني بخشي در مقابل استرس ها، خطر ابتلا به سكته­هاي مغزي و قلبي را به شدت كاهش مي­دهد.

نماز و كارآمدي چرخش خون در مغز

عبادت‌هاي اسلامي فوايد جسمي روشني براي بدن انسان دارد. ديده شده بسياري از مسلمانان بزرگسال كه از زمان كودكي به اقامه‌ي نماز مشهور بوده­اند در سن پيري و با داشتن عمرهاي بالا، تا حد زيادي از سلامت جسماني و عقلي قابل قبولي برخوردارند. نمازخواندن از كودكی باعث می­شود فرد به نمازگزاردن به شكل صحيح عادت كند. انجام صحيح حركات نماز، باعث پديد آمدن بيشترين تاثيرات مطلوب بر بدن خواهد شد.

با توجه به اين كه مغز يكي از مهم‌ترين اعضاي بدن به شمار مي‌رود، وظيفه‌ي آن به ميزان زيادي به جريان چرخش خون بستگي دارد. مغز توسط جريان خون تغذيه مي‌شود. چرخه‌ي خون ويژگي‌هايي دارد كه همين ويژگي‌ها نشاط و پويايي مغز را تامين مي‌كند. يكي از اين ويژگي‌ها وجود چرخه‌ي ذخيره‌اي است كه در مواقع اضطراري و مورد نياز به كار مي‌افتد (آبی[7] و همکاران، 1997). همچنين داراي نظامي خودكار براي تنظيم چرخه‌ي خون در مغز مي‌باشد كه ثبات جريان خون به مغز را در شرايط گوناگون تضمين مي‌كند (باخور و همکاران[8]، 1980).

بر اساس نتایج حاصل از پژوهش‌های مختلف، مشخص شده كه گونه‌هاي مختلف ورزش به چرخه‌ي خون در مغز آسيب مي‌رساند. برعكس، نماز فوايد بسياري در اين زمينه دارد. ورزش بدني از اين جهت كه خون را به شكل مستقيم از مغز سرقت مي‌كند و براي تغذيه‌ي عضلات ديگر به كار مي‌گيرد، به چرخه‌ي خون در مغز ضرر مي‌زند. اين تغذيه‌ي عضلاني به حساب تغذيه‌ي خوني مغز گذاشته مي‌شود (کالکینز[9] و همکاران، 1995). همچنين در نتيجه‌ي سرعت گرفتن عمليات تنفسي در هنگام انجام ورزش، معدل دي‌اكسيد‌كربن در خون پايين مي‌آيد كه پيامد آن، آرام‌تر شدن جريان خون به سمت مغز است، زيرا نسبت دي‌اكسيد‌كربن در خون يكي از مهم­تر‌ين عوامل جريان خون به سمت مغز به شمار مي‌آيد (دوآرت و همکاران[10]، 1995).

گزارش‌هاي علمي فراواني وجود دارد كه حاكي بي‌هوشي ورزشكاران هنگام فعاليت ورزشي يا بلافاصله بعد از ورزش است، در حالي كه اين افراد هيچ گونه سابقه‌ي بيماري قلبي قبلی نداشته­اند. اين گزارش‌ها نيز آسيب‌رساني ورزش به فرآيند خون رساني مغزي را تاييد مي‌كند (فورتون[11] و همکاران، 1995). همچنين گزارش‌هاي گوناگون ديگري، بيانگر پايين­آمدن نيروهاي اعتدالي در بسياري از ورزشكاران مي‌باشد كه سرزنش بيشتري را نسبت به مساله‌ي ورزش برانگيخته است (گراب[12] و همکاران، 1993). علاوه بر اين سكته‌هاي قلبي متعدد در هنگام ورزش - در ورزشكاران بيمار و ورزشكاران سالم- تاييد‌گر نظريه‌ي آثار نامناسب برخي ورزش‌هاي خشن مي‌باشد (گایتون و هال[13]، 1996).

از سوي ديگر به نظر مي‌رسد، حركات نماز بر جريان خون در مغز، تاثيرات مثبت فراواني داشته باشد. در هنگام سجده با متمايل شدن سر به سمت پايين، جريان خون به سمت مغز افزايش مي‌يابد و همين­طور خم­شدن بدن در هنگام سجده، به جهت‌گيري خون از اطراف بدن به سمت اعضاي دروني و مغز كمك مي‌كند (هاتا[14] و همکاران، 1998). اضافه بر اين، هنگام سجده و تمايل سر به سمت پايين، معدل دي‌اكسيد‌كربن در خون به شكل فيزيولوژيك افزايش مي‌يابد. اين حالت در نتيجه‌ي فشار اعضاي دستگاه گوارشي بر ريه پديد مي‌آيد. بالا رفتن نسبت دي‌اكسيد‌كربن در خون باعث افزایش جريان خون به سمت مغز خواهد شد (هکمن[15] و همکاران، 1999).

همچنين خم‌شدن مكرر سر به پايين در هنگام ركوع و سجود؛ سپس بالا آمدن سر هنگام ايستادن و نشستن، كمك مي‌كند از نظام خودكار توازن جريان خون به مغز، مراقبت بيشتري شود. مشهور اين است كه اين نظام خودكار اعتدالي، با افزايش سن، فرسوده مي‌شود (هلستروم[16] و همکاران، 1996). نظام خودكار توازن جريان خون در مغز، در هنگام سجده، عكس‌العمل دوگانه‌اي از خود نشان مي‌دهد؛ در ابتداي سجده‌، مانع جريان خون اضافه‌ به مغز مي‌شود. اين حالت باعث آمادگي مغز براي دريافت جريان بيشتر خون مي‌شود. جلوگيري ابتدايي از جريان خون به مغز به جريان چرخش احتياطي خون به مغز، اين فرصت را مي‌دهد تا براي فعاليت و عملكرد خود آماده شود. در مرحله‌ي بعد، به خون اضافه اجازه داده مي‌شود به سمت مغز جريان پيدا كند و سرانجام در جايگاه‌هاي ذخيره خون توزيع شود. به اين صورت، از اين كاركرد مهم احتياطي مراقبت مي‌شود. كاركردي كه با افزايش سن و پيري تضعيف مي‌شود و چه بسا بي‌توجهي و عدم به كارگيري هم در اين ضعيف­شدن موثر باشد (هوآنگ[17] و همکاران، 1997).

اين عكس‌العمل دوجانبه‌ي نظام خودكار چرخش خون در مغز در هنگام سجده، ما را به سمت فهم بهتري از فايده‌ي انجام فرمان الهي در نماز رهنمون مي‌كند. از نظر فقهي حركات نماز بايد به گونه‌اي با آرامش انجام شود كه از انجام اين حركات مطمئن شويم. تنها در اين صورت است كه فايده‌ي مطلوب حركات نماز نسبت به چرخش خون در مغز به دست مي‌آيد. با انجام آرام حركات نماز به هر يك از عكس‌العمل‌هاي چرخش خوني فرصت داده‌ايم تا متناسب با هر يك از حركات نماز، در مجراي صحيح خود قرار بگيرد. بر اساس موارد ذکرشده مي‌توان نتيجه گرفت چند لحظه سجده در بارگاه الهي مي‌تواند بسياري از آثار مضر فعاليت‌هاي روزانه و ورزش را بر چرخش خون در مغز از بين ببرد.

علي رغم بيان اين فوايد روشن، اين تاثير، تنها فايده‌ي جسمي نماز نيست، چه اين كه اگر تمام فوايد جسمي نماز را هم در نظر بگيريم، اين فوايد برترين فايده‌ي نماز نخواهد بود. در حقيقت فوايد معنوي نماز را بايد بزرگ­ترين نوآوري اين واجب الهي دانست.

یافته­های جدید درباره سجده­کردن

بر اساس تازه‌ترین پژوهش‌های علمی، سجده کردن انسان را از بیماری‌های روحی، جسمی و هم‌چنین سرطان حفظ می‌کند. به گزارش شیعه نیوز به نقل از خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) پروفسور محمد ضیاءالدین حامد از اساتید علوم بیولوژیک و از مسوولان پژوهشگاه مرکز تکنولوژی قاهره با اعلام این خبر اظهار داشت: در قرن حاضر که انسان از هر جهت در معرض الکترومغناطیس‌ها قرار دارد و هم‌چنین نیاز انسان به تخلیه­ی اشعه‌های زائد وجود دارد، دریافتیم که تخلیه این اشعه‌ها از طریق سجده­کردن صورت می‌گیرد. ایشان اظهار داشته­اند بر اساس یافته‌های موجود، هر اندازه که محور طولی انسان کاهش یابد، میزان قرار گرفتن در معرض اشعه‌های الکترومغناطیسی هم کم می‌شود. در زمان سجود هم محور طولی انسان و هم به دنبال آن میزان تاثیرگذاری الکتریسیته‌ها کم می‌شود و سپس عمل تخلیه از طریق تماس پیشانی با زمین صورت می‌گیرد. البته در زمان سجده به دلیل آنکه دیگر نقاط بدن هم با زمین ارتباط می‌یابند، عمل تخلیه آسان­تر انجام می‌شود و انسان از بیماری‌های روحی، جسمی و حتی سرطان در امان می‌ماند. شیوه­ی درست تخلیه الکتریسیته‌ی بدن به همان شیوه‌ای است که انسان در زمان نمازگزاردن دارد و به سوی مکه نماز می‌خواند، چرا که این حالت بهترین حالت است و شخص احساس آرامش و راحتی بیشتری خواهد داشت.

فایده طبى رکوع و سجود

چنانچه اشاره شد بزرگ­ترین متخصصان و پزشکان بین­المللى بر این باورند که حرکات خم و راست شدن ملایم در سجود و رکوع مى­تواند یکى از راه­هاى مهم درمان بیمارى دیسکوپاتى[18] یا بیمارى دیسک کمر باشد. رکوع و قیام در نماز در تقویت عضلات پشت و معده اثر به سزایى داشته و آنچه از مواد چربى و پیه که در جدار معده باقى مانده بطور کلى بر طرف مى­سازد.

مهم­ترین فایده سجود نیز این است که هم عضلات ران و ساق پا را تقویت مى­کند، در وصول خون به اعضاء و نواحى بدن کمک می­کند، نیروى جدار معده را نیز افزایش مى­دهد و فعالیت و حرکات امعاء نیز تقویت مى­گردد. یکى دیگر از فواید سجود البته اگر سجده به طور صحیح انجام گیرد این است که از بزرگ­شدن شکم و ورم معده که بر اثر فشرده­شدن عضلات آن بوده و خود بیمارى بزرگى محسوب مى­شود، جلوگیرى خواهد کرد.

دکتر مصطفى حفار متخصص امراض دستگاه هضم و عضو تحقیقات علمى مجلس شوراى ملى لبنان و استاد دانشکده طب، راجع به فواید ضمنى رکوع و سجود در نماز مى­گوید: رکوع در تقویت عضلات دیواره شکم بسیار مفید است و به جمع­شدن معده کمک مى­کند و آن را در کار هضم یارى مى­دهد. همچنین دفع فضولات هضمى به صورت طبیعى برای روده­ها آسان مى­شود.

اما سجود باعث رانده­شدن هوا از میان معده به دهان شده و دشوارى­هاى هضم و انعکاسات قلبى را برطرف مى­کند. پزشکان ، نشستن به صورت سجده در نماز را براى درمان جمع­شدن خون در پایین شکم بانوان که ناشى از پشت درد در رحم است، توصیه مى­کنند.

دکتر فارس آزورى[19] متخصص بیماری­هاى اعصاب و مفاصل دانشگاه­هاى آمریکا معتقد است نماز مسلمانان و رکوع و سجودش عضلات پشت را تقویت و حرکات ستون فقرات پشت را نرم مى­سازد و امراض عصبى و عضلانى را آرامش ‍ مى­بخشد. به خصوص اگر نماز را از سن نوجوانى بپا دارند، نیرو و استحکامى در برابر بیمارى­هایى مى­یابند که در نتیجه­ی ضعف عضلات مجاور ستون فقرات عارض مى­شود. آنچه باعث این ضعف مى­شود، انواع بیماری­هاى عصبى است که موجب دردهاى شدید و تشنج عضلانى است. اخیراً بعضى از دانشمندان براى تقویت عضلات، تمرین­هایى را معرفی کرده­اند که برخى از آنها شبیه به حرکات نماز است. رکوع و قیام در نماز در تقویت عضلات پشت و معده اثر به سزایى داشته و آن چه از مواد چربى و پیه که در جدار معده باقى مانده به طور کلى برطرف مى­سازد.

دکتر دیاب[20] و دکتر قرقوز[21] درباره فواید طبى سجود چنین مى­گویند: پایین­آمدن سر به هنگام سجود منجر به احتقان خون در رگهاى خونى مغز مى­شود و هنگامى که سر به صورت ناگهانى به طرف بالا مى رود، فشار داخل رگ­ها کاهش مى­یابد و این حرکت در هر رکعت نماز شش بار در خلال رکوع و سجود تکرار مى­شود، یعنى یکصد و دو بار در شبانه­روز و این در حالى است که انسان فقط نمازهاى واجب را به جا آورد. ولى اگر علاوه بر نمازهاى واجب ، نمازهاى مستحب و نوافل را نیز به جا آورد این عدد به دویست و شانزده بار در شبانه روز و شش­هزار و چهارصد و هشتاد بار در ماه بالغ مى­شود که در هر حرکت، رگ­هاى خونى منقبض و منبسط شده و بر نرمى و قدرت جداره و عضلات آن افزوده مى­شود.

البته نباید آرامش روحى و صفاى ذهنى حاصل از نماز را نادیده گرفت. تکرار این حالات چند بار در روز موجب مى­شود مغز به شکل مطلوب­تر و بهترى به فعالیت خود ادامه داده و به تفکر به نحو احسن صورت پذیرد.

این دو پزشک متخصص معتقدند درحقیقت نماز هم عبادت است و هم ورزش بدنى و روحی و مى­توان ادعا کرد که قرآن در تطبیق ورزش­هاى سبک که امروزه به ورزش­هاى سوئدى معروفند، پیشتاز بوده است.

آنچه ورزش نماز را از سایر ورزش­ها ممتاز مى­نماید، توزیع مناسب آن در طول شبانه­روز است. ان الصلوة کانت على المومنین کتابا موقوتا. دانشمندان نیز ثابت کرده­اند که بهترین نوع ورزش، ورزشى است که تکرار شود، در طول روز توزیع گردد، خسته­کننده نباشد و انجام آن براى هر کس امکان پذیر باشد، که تمام این ویژگى ها در حرکات نماز فراهم است.

فواید ورزشى حاصله از نماز را مى توان به شرح زیر خلاصه نمود:

  • نشاط­بخشیدن به کار قلب و دستگاه گردش خون
  • بهبود فعالیت­هاى مغز به دلیل کمک به تغذیه­ی بهتر آن
  • تقویت جداره­ی شریان­هاى مغزى و حفظ حالت ارتجاعى آنها که در نتیجه­ی آن، در مقابل پاره­شدن و خونریزى مقاوم خواهند شد
  • آماده­کردن بدن براى مقابله با پیشامد حالت­هاى ناگهانى که ممکن است بسیارى از مردم دچار آن شوند؛ مثل سرگیجه و سیاهى­رفتن چشم و بیهوشى­هاى زود گذر
  • آرامش روحى و اعتماد به نفس.

تنظیم خواب بر اساس نماز صبح

گروهی از نویسندگان مسلمان کوشیده­اند، در حرکات حین نماز اعم از قیام و قعود و رکوع و سجود، جنبه­هایی از نرمش عضلانی و ورزش بدنی را بجویند و آن را با نرمش­های متداول دیگر که منجر به استراحت و آمادگی عضلانی می­شوند، مقایسه کنند. اما دیدگاه ما به آرامش عضلانی ناشی از نماز، از دریچه دیگری است.

دانش پزشکی، امروزه به اثبات رسانده است که اگر شخصی حدود ساعت 10 شب بخوابد و ساعت 5 صبح از خواب بیدار شود (یعنی 7 ساعت خواب) در ساعت 1 بامداد، در بدن او برخی مواد شیمیایی شبه مورفین که به عنوان اندورفین­ها و آنکفالین­ها نامگذاری شده­اند، ترشح می­شوند که این مواد اثر مستقیم بر روی قسمت های مختلف بدن از جمله عضلات اسکلتی دارند و منجر به راحت­شدن یا آرام­شدن[22] عضلانی، در طول روز بعدی برای فرد می­شوند. اما چنانچه شخص در ساعت 12 شب بخوابد و صبح روز بعد، ساعت 10 صبح از خواب بلند شود (یعنی حدود 10 ساعت خواب)، اندروفین­ها و آنکفالین­ها بر خلاف حالت قبلی، به حد کافی ترشح نمی­شوند و در نتیجه سبب می­شود با این که شخص حدود 3 ساعت بیشتر از حالت قبلی خوابیده است، از آرامش و استراحت عضلانی به اندازه کافی بهره­مند نشود، و درست به همین علت است که هر چه خواب انسان بیشتر ادامه پیدا کند و مثلاً تا ساعت 10 صبح به درازا بکشد احساس خستگی و کوفتگی عضلانی پس از آن، بیشتر خواهد بود.

مطالبی که در مورد فواید علمی نماز گفته می­شود، همگی دربرگیرنده­ی بعد كوچكی از ابعاد متعدد نماز است و پرداختن به فواید دنیوی و مزایای مادی نماز، هرگز نباید انسان را از توجه به دریای نور و معنویت همراه با نماز، غافل كند و بر این اساس باید مراقب بود كه توجه به مزایای پزشكی نماز و این قبیل مقولات، تنها به عنوان تأییدات علمی و دنیایی بر این عبودیت محض شود و خدای نكرده، حدود فواید و مزایای این فرضیه نورانی، در حد خاك و دنیا باقی نماند و حكایت آن گروه گمراه كه نماز را به یك نوع ورزش سوئیسی تشبیه كرده بودند و دل خوش داشتند كه فلسفه نماز را دریافته­اند، نشود. 

هر انسان طبیعی در حدود یک­سوم عمر خود را در خواب به سر می­برد و تأثیر خواب بر روان و جسم انسان از دانسته­های مسلم علم پزشكی است. به طوری كه امروزه تغییرات خواب انسان از پیش آگهی­های مهم و قابل توجه در زمینه­ی ابتلا به بیماری­ها به حساب می­آید. به عنوان مثال، در اشخاص مبتلا به افسردگی، میزان خواب به نحو چشمگیری افزایش و یا به ندرت كاهش پیدا می­كند. تغییرات خواب انسان در بیماری­های جسمی نیز بسیار چشمگیر است، به خصوص اگر تأثیر ناراحتی­های روان انسان بر جسم او را در نظر داشته باشیم و به یاد آوریم كه بیش از 60 درصد مراجعه­كنندگان به بیمارستان­های عمومی، در واقع از یك مشكل روانی رنج می­برند. 

به این ترتیب ایجاد بهداشت خواب، در واقع یك ركن مهم بهداشت روانی و جسمی به حساب می آید و هر عاملی كه در تنظیم بهداشت خواب مؤثر باشد، پیشگیری كننده و حتی درمانگر بسیاری از بیماری های جسمی و روانی است. امروزه نخستین اصلی كه در ایجاد بهداشت خواب، توسط جدیدترین منابع علمی دنیا توصیه می­شود بیدار شدن هر صبح سر یك موقع مشخص از خواب است. فریضه­ی ” نماز ” با اثر درخشان و بی­نظیری که در ایجاد سلامت خواب دارد در این مورد نیز نقش بسیار مؤثری ایفا می­کند، چرا که نماز صبح ضمن ایجاد الزام و وجوب برای سحرخیزی، انسان را خود به خود به سوی یک آرامش عضلانی ناشی از مواد شیمیایی درون­زا سوق می­دهد.

یك نگاه كلی به جدول اوقات شرعی نشان می­دهد، كه وقت نماز صبح، در تمام طول سال، با در نظر گرفتن تغییرات ناشی از حركات وضعی و انتقالی زمین، زمان ثابتی است و اقامه­كننده­ی نماز صبح، با برخاستن پس از اذان، در واقع اساسی­ترین گام را در جهت رعایت بهداشت خواب و در نتیجه آن، سلامت بدنی و تعادل روانی برداشته است. بزرگان عرصه علم و اندیشه مانند استاد شهید مرتضی مطهری (ره) نیز برنامه­ی زندگی خود را بر مبنای خوابیدن در ساعت حدود 10 شب و برخاستن از خواب، حدود نیم ساعت قبل از اذان تنظیم کرده بود تا از مواهب خدادادی و بی حد و حصر نماز، حداکثر فیض و بهره را ببرد.

 

منابع

کارل، آلکسیس؛ راه و رسم زندگى، 1382، ص 173 .

نوفل، عبدالرزاق؛ اسلام و علم جدید، 1385، ترجمه حسین وجدانى.  

 مجله مکتب اسلام ، 1372، ش 131.

بى­آزار شیرازى، عبد الکریم،  طب روحانى، 1386.

مجله دانشمند، 1382، سال 4، ش 10. 

محجه البیضاء، جلد 1، صفحه 354.

صبوری، حسین؛ ورزش در اسلام. 

كاپلان، سادوك؛ روان پزشكی، 1377، ترجمه: نصرالله پورافكاری، جلد 1، صفحه 553.  

سفینه البحار، ص 187.  

Abe, H., Iwami, Y., Nakashima, Y., Kohshi, K., Kuriowa, A. (1997). Exercise – induced neurally mediated syncope. JHear J; 38(4): 535 –539.  

Bakhur, V.T., Bondar, A.M., Chekler, L.A., (1980). Peculiar abdominal “steal” syndrome of the cerebral circulation. Zh Neuropatol Psikhiatr Im SS Korsakova; 80 (7): 1003 –1005.

Calkins, H., Seifert, M., Morady, F. (1995). Clinical presentation and long-term follow-up of athletes with exercise – induced vasodeppressor syncope. Am Heart J; 129(6): 1159-1164.

Duarte, J., Markus, H., Harrison, M.J. (1995). Changes in cerebral blood flow as monitored by transcranial Doppler during voluntary hyperventilation and their effect on the electroencephalogram. J Neuroimaging; 5(4) : 209-211.

Fortune. J.B., Feustel, P.J., deLuna, C., Graca, L., Hasselbarth, J., Kupinski, A.M. (1995). Cerebral blood flow and blood volume in response to O2 and CO2 changes in normal humans. J Trauma; 39(3) : 463-471.

Grubb, B.P., Temesy-Armos, P.N., Samoil, D., Wolfe, D.A., Hahn, H., Elliot, L. (1993). Tilt table testing in the evaluation and management of athletes with recurrent exercise - induced syncope. Med Sci Sports Exerc; 25(1): 24-8

Guyton, A.C., Hall, J.E. (1996). Text book of medical physiology. W B Saunders Company. 9th Ed. 785.

Hata, K., Hata, T., Miyazaki, K., Kunishi, H., Masuda, J. (1998). Effect of regular aerobic exercise on cerebrovascular tone in young women. J Ultrasound Med; 17(2): 133-136.

Heckmann, J.G., Hilz, M.J., Hagler, H., Muck-Weymann, M., Neundorfer, B. (1999). Transcranial Doppler snography during acute 80 degrees head-down tilt (HDT) for the assessment of cerebral autoregulation in humans. Neurol Res; 21(5): 457-462.

Hellstrom, G., Fisher-Colbrie, W., Wahlgren, N.G., Jogestrand, T. (1996). Carotid artery blood flow and middle cerebral artery blood flow velocity during physical exercise. J Appl Physiol; 8(1): 413-418.

Huang, Y., Gao, S., Wang, B., Li, S. (1997). The evaluation of the intra- and extra-cranial circulation in subclavian steal syndrome. Chin Med J (Engl); 110(4): 286-288.

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] - Readers digest

[2] - Edwin Fredrick Powers

[3] - Azziat

[4] - Abdorazagh Nufel

[5] - Psychosomatic

[6] - Flander Zanbar

[7] - Abe

[8] - Bakhur

[9] - Kalkins

[10] - Duarte

[11] - Fortune

[12] - Grubb

[13] - Guyton & Hall

[14] - Hata

[15] - Heckmann

[16] - Hellstrom

[17] - Huang

[18] - Discopathy

[19] - Fars Azuri

[20] - Diab

[21] - Gharghuze

[22] - Relaxation

نویسنده: دکتر علییرضا زمانی
نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر